handleiding.et.nl

PHISHING
HERKENNEN

Verdachte e-mails en links herkennen en melden, en wat u moet doen als u toch op een phishinglink heeft geklikt.

🎣

HDL-005 · Versie 1.0

Phishing is de meest voorkomende manier waarop criminelen bedrijven binnendringen. Via nepmails proberen ze u te verleiden tot het klikken op een link, het openen van een bijlage of het invullen van uw inloggegevens. Deze handleiding leert u de signalen herkennen, en wat u moet doen als het toch misgaat. Belangrijkste regel: bij twijfel niet klikken, maar melden.

01 · Introductie
WAT IS PHISHING?

Phishing is digitale oplichting: criminelen doen zich voor als een betrouwbare partij. Uw bank, Microsoft, een pakketdienst of zelfs een collega, om u iets te laten doen dat hen toegang geeft.

🎯Wat willen ze?

Uw inloggegevens, toegang tot uw computer, geld overmaken, of het installeren van schadelijke software (malware/ransomware).

📬Hoe komen ze binnen?

Via e-mail (meest voorkomend), maar ook via sms ("smishing"), telefoontjes ("vishing"), WhatsApp of QR-codes ("quishing").

⚠️
Iedereen is een doelwitPhishingmails worden steeds professioneler en zijn vaak nauwelijks van echt te onderscheiden. Ook doorgewinterde computergebruikers trappen erin. Het is geen schande om getroffen te worden, wel om het niet te melden.

02 · Signalen
PHISHING HERKENNEN: DE 7 SIGNALEN

Eén signaal hoeft niet direct fout te zijn, maar hoe meer signalen samenkomen, hoe groter de kans op phishing.

01

Urgentie en druk

"Uw account wordt binnen 24 uur geblokkeerd!". Criminelen willen dat u snel handelt zonder na te denken. Echte organisaties geven u altijd de tijd. Voelt een e-mail als paniekvoetbal? Dat is een rode vlag.

02

Afwijkend afzenderadres

De naam zegt "Microsoft" maar het e-mailadres is microsoft-support@mail-verify823.com. Kijk altijd naar het volledige e-mailadres achter de weergavenaam. Klopt het domein niet met de organisatie? Niet vertrouwen.

03

Onverwacht verzoek om in te loggen of te betalen

U wordt gevraagd "uw gegevens te verifiëren", een factuur te betalen die u niet herkent, of in te loggen via een link. Echte organisaties vragen nooit per e-mail om uw wachtwoord.

04

Vreemde links

De tekst zegt "klik hier om in te loggen bij Microsoft" maar de link gaat naar een heel ander adres. In de volgende sectie leest u hoe u links veilig controleert vóór u klikt.

05

Onverwachte bijlagen

Een factuur, "gemiste voicemail" of pakketbon die u niet verwacht, zeker als het een .zip, .html of macro-bestand is. Open nooit een bijlage waarvan u de afzender niet 100% vertrouwt.

06

Taalfouten en vreemde aanhef

"Geachte klant" in plaats van uw naam, kromme zinnen of rare vertalingen. Moderne phishing is vaak foutloos, dus perfecte taal is géén garantie, maar slecht Nederlands is wel een sterk signaal.

07

Het verzoek past niet bij de afzender

Uw "directeur" vraagt per e-mail om snel cadeaubonnen te kopen, of een "collega" vraagt om vertrouwelijke gegevens door te sturen. Bij ongebruikelijke verzoeken: verifieer altijd via een ander kanaal. Bel de persoon op het nummer dat u al kent.

💡
De simpele vuistregelVraagt een e-mail u om te klikken, in te loggen, te betalen of een bijlage te openen, en verwachtte u dit bericht niet? Behandel het dan als verdacht totdat het tegendeel bewezen is.

03 · Controleren
LINKS VEILIG CONTROLEREN

U kunt zien waar een link écht naartoe gaat zonder erop te klikken. Zo doet u dat.

01

Beweeg de muis over de link (niet klikken!)

Houd de muisaanwijzer stil boven de link. Linksonder in uw scherm (of in een klein pop-upvenster) verschijnt het werkelijke webadres. Wijkt dit af van wat de tekst belooft? Niet klikken.

02

Kijk naar het echte domein

Het domein is het deel vlak vóór de eerste losse "/". Bij microsoft.com/login is dat microsoft.com (echt). Bij microsoft.com.verify-account.net/login is het domein verify-account.net (nep), ook al staat "microsoft.com" erin.

03

Op uw telefoon: houd de link ingedrukt

Op een smartphone kunt u niet "hoveren". Houd de link lang ingedrukt (niet tikken!). Er verschijnt een voorbeeldvenster met het volledige adres.

04

Bij twijfel: ga zelf naar de website

Vertrouwt u het niet? Klik dan niet op de link, maar open uw browser en typ zelf het adres van de organisatie in (bijv. portal.office.com). Moet u echt iets doen, dan ziet u het daar ook.

05

Pas op met QR-codes

QR-codes in e-mails, op posters of stickers kunnen naar phishingsites leiden. Scan alleen QR-codes uit vertrouwde bron, en controleer het adres dat uw telefoon toont vóórdat u de pagina opent.

⚠️
Een hangslotje betekent niet "veilig"Het slotje in de adresbalk (https) betekent alleen dat de verbinding versleuteld is, niet dat de website betrouwbaar is. Ook phishingsites hebben tegenwoordig een slotje.

04 · Melden
VERDACHTE E-MAIL MELDEN

Twijfelt u over een e-mail? Meld hem. U helpt daarmee niet alleen uzelf maar ook uw collega's, dezelfde phishingmail is vaak naar meerdere mensen gestuurd.

01

Niet klikken, niet beantwoorden, niet doorsturen naar collega's

Laat de e-mail staan zoals hij is. Beantwoord hem niet (ook niet om "uit te schrijven") en stuur hem niet door naar collega's om te waarschuwen. Daarmee verspreidt u de link verder.

02

Gebruik de rapporteerknop in Outlook

Selecteer de e-mail en klik in het lint op Rapporteren → Phishing rapporteren. De e-mail wordt automatisch doorgestuurd naar Microsoft en verwijderd uit uw inbox.

03

Meld het bij de servicedesk

Neem daarnaast contact op met de servicedesk van ET Computers, zeker als de e-mail er professioneel uitziet of gericht lijkt op uw organisatie. Wij kunnen controleren of collega's dezelfde e-mail hebben ontvangen en deze centraal blokkeren.

04

Verwijder de e-mail daarna

Na het rapporteren en melden kunt u de e-mail definitief verwijderen. Leeg ook de map Verwijderde items.

✅
Melden is nooit onnodigLiever tien keer een onschuldige e-mail gemeld dan één keer een echte phishingaanval gemist. De servicedesk beoordeelt het graag voor u. Daar zijn we voor.

05 · Noodplan
TOCH GEKLIKT? DOE DIT DIRECT

Heeft u op een link geklikt, een bijlage geopend of gegevens ingevuld? Geen paniek, maar handel wel snel. Elke minuut telt.

01

Bel direct de servicedesk

Dit is stap één, vóór al het andere. Hoe eerder wij het weten, hoe sneller we schade kunnen beperken: accounts vergrendelen, sessies verbreken en verdacht verkeer blokkeren. Meld het ook als u niet zeker weet of er iets is gebeurd.

02

Wijzig uw wachtwoord

Heeft u inloggegevens ingevuld op een verdachte pagina? Wijzig dan direct uw wachtwoord, op een ander, vertrouwd apparaat als dat kan. Gebruikt u hetzelfde wachtwoord ook elders (privé)? Wijzig het daar dan ook.

03

Controleer uw MFA-meldingen

Krijgt u onverwachte goedkeuringsverzoeken in de Authenticator-app? Weiger ze allemaal en geef dit door aan de servicedesk. Iemand probeert dan met uw gestolen wachtwoord in te loggen.

04

Koppel het apparaat los van het netwerk (bij een geopende bijlage)

Heeft u een verdachte bijlage geopend of iets geïnstalleerd? Verbreek de netwerkverbinding: zet wifi uit of trek de netwerkkabel eruit. Zet de computer niet uit. Dat kan sporen wissen die wij nodig hebben. Wacht op instructies van de servicedesk.

05

Let de dagen erna extra op

Houd uw inbox, verzonden items en accountactiviteit in de gaten. Criminelen wachten soms dagen voordat ze toeslaan. Meld alles wat afwijkt bij de servicedesk.

⚠️
Schaam u niet. Meld het altijdDe grootste schade ontstaat niet door de klik zelf, maar door het verzwijgen ervan. Niemand krijgt verwijten voor het melden van een incident. Snel melden = kleine schade.

06 · FAQ
VEELGESTELDE VRAGEN

Staat uw vraag er niet bij? Neem contact op met de servicedesk van ET Computers via 085 071 8100 of helpdesk@et.nl.

Ik heb alleen geklikt maar niets ingevuld. Is dat erg?
Meestal valt de schade dan mee, maar het is niet zonder risico. Sommige pagina's proberen automatisch schadelijke code uit te voeren. Meld het daarom altijd bij de servicedesk, dan controleren wij uw apparaat en account voor de zekerheid.
Hoe weet ik of een e-mail van Microsoft echt is?
Controleer het afzenderadres: echte Microsoft-mails komen van domeinen zoals microsoft.com of accountprotection.microsoft.com. Bij twijfel: klik niet op de link maar ga zelf naar mysignins.microsoft.com. Echte meldingen over uw account ziet u daar ook.
Ik krijg een phishingmail van het e-mailadres van een collega. Hoe kan dat?
Twee mogelijkheden: het adres is vervalst (spoofing) of het account van uw collega is gehackt. Beantwoord de e-mail niet, maar bel of loop even langs bij de collega om het te verifiëren, en meld het bij de servicedesk. Bij een gehackt account moeten wij direct ingrijpen.
Beschermt onze spamfilter niet tegen phishing?
Onze filters houden het overgrote deel tegen, maar geen enkel filter is waterdicht. Criminelen passen hun technieken continu aan. Daarom blijft uw oplettendheid de belangrijkste verdedigingslinie.
Wat is CEO-fraude?
Een gerichte vorm van phishing waarbij criminelen zich voordoen als een directielid of leidinggevende. Ze vragen bijvoorbeeld om "snel en discreet" een betaling te doen of cadeaubonnen te kopen. Herkenning: ongebruikelijk verzoek + tijdsdruk + verzoek om geheimhouding. Verifieer altijd telefonisch via het nummer dat u al kent.
Ik heb een verdacht sms-bericht of WhatsApp ontvangen. Geldt dit ook?
Ja. Phishing via sms ("smishing") en WhatsApp werkt hetzelfde: klik niet op links, verstrek geen gegevens en verifieer de afzender via een ander kanaal. Verdachte berichten die met werk te maken hebben kunt u ook melden bij de servicedesk.
Kan ik ergens oefenen met het herkennen van phishing?
Ja, er bestaan gratis online quizzen zoals de Google Phishing Quiz. Sommige organisaties draaien ook interne phishing-simulaties. Vraag de servicedesk naar de mogelijkheden binnen uw organisatie.
Waarom krijg ik überhaupt phishingmails op mijn werkadres?
E-mailadressen belanden op lijsten via datalekken, openbare websites of gewoon door te gokken (voornaam@bedrijf.nl). Dat is helaas niet volledig te voorkomen. Wat wél helpt: uw werkadres niet gebruiken voor nieuwsbrieven, webshops en privézaken.