HDL-005 · Versie 1.0
Phishing is de meest voorkomende manier waarop criminelen bedrijven binnendringen. Via nepmails proberen ze u te verleiden tot het klikken op een link, het openen van een bijlage of het invullen van uw inloggegevens. Deze handleiding leert u de signalen herkennen, en wat u moet doen als het toch misgaat. Belangrijkste regel: bij twijfel niet klikken, maar melden.
Phishing is digitale oplichting: criminelen doen zich voor als een betrouwbare partij. Uw bank, Microsoft, een pakketdienst of zelfs een collega, om u iets te laten doen dat hen toegang geeft.
Uw inloggegevens, toegang tot uw computer, geld overmaken, of het installeren van schadelijke software (malware/ransomware).
Via e-mail (meest voorkomend), maar ook via sms ("smishing"), telefoontjes ("vishing"), WhatsApp of QR-codes ("quishing").
Eén signaal hoeft niet direct fout te zijn, maar hoe meer signalen samenkomen, hoe groter de kans op phishing.
Urgentie en druk
"Uw account wordt binnen 24 uur geblokkeerd!". Criminelen willen dat u snel handelt zonder na te denken. Echte organisaties geven u altijd de tijd. Voelt een e-mail als paniekvoetbal? Dat is een rode vlag.
Afwijkend afzenderadres
De naam zegt "Microsoft" maar het e-mailadres is microsoft-support@mail-verify823.com. Kijk altijd naar het volledige e-mailadres achter de weergavenaam. Klopt het domein niet met de organisatie? Niet vertrouwen.
Onverwacht verzoek om in te loggen of te betalen
U wordt gevraagd "uw gegevens te verifiëren", een factuur te betalen die u niet herkent, of in te loggen via een link. Echte organisaties vragen nooit per e-mail om uw wachtwoord.
Vreemde links
De tekst zegt "klik hier om in te loggen bij Microsoft" maar de link gaat naar een heel ander adres. In de volgende sectie leest u hoe u links veilig controleert vóór u klikt.
Onverwachte bijlagen
Een factuur, "gemiste voicemail" of pakketbon die u niet verwacht, zeker als het een .zip, .html of macro-bestand is. Open nooit een bijlage waarvan u de afzender niet 100% vertrouwt.
Taalfouten en vreemde aanhef
"Geachte klant" in plaats van uw naam, kromme zinnen of rare vertalingen. Moderne phishing is vaak foutloos, dus perfecte taal is géén garantie, maar slecht Nederlands is wel een sterk signaal.
Het verzoek past niet bij de afzender
Uw "directeur" vraagt per e-mail om snel cadeaubonnen te kopen, of een "collega" vraagt om vertrouwelijke gegevens door te sturen. Bij ongebruikelijke verzoeken: verifieer altijd via een ander kanaal. Bel de persoon op het nummer dat u al kent.
U kunt zien waar een link écht naartoe gaat zonder erop te klikken. Zo doet u dat.
Beweeg de muis over de link (niet klikken!)
Houd de muisaanwijzer stil boven de link. Linksonder in uw scherm (of in een klein pop-upvenster) verschijnt het werkelijke webadres. Wijkt dit af van wat de tekst belooft? Niet klikken.
Kijk naar het echte domein
Het domein is het deel vlak vóór de eerste losse "/". Bij microsoft.com/login is dat microsoft.com (echt). Bij microsoft.com.verify-account.net/login is het domein verify-account.net (nep), ook al staat "microsoft.com" erin.
Op uw telefoon: houd de link ingedrukt
Op een smartphone kunt u niet "hoveren". Houd de link lang ingedrukt (niet tikken!). Er verschijnt een voorbeeldvenster met het volledige adres.
Bij twijfel: ga zelf naar de website
Vertrouwt u het niet? Klik dan niet op de link, maar open uw browser en typ zelf het adres van de organisatie in (bijv. portal.office.com). Moet u echt iets doen, dan ziet u het daar ook.
Pas op met QR-codes
QR-codes in e-mails, op posters of stickers kunnen naar phishingsites leiden. Scan alleen QR-codes uit vertrouwde bron, en controleer het adres dat uw telefoon toont vóórdat u de pagina opent.
Twijfelt u over een e-mail? Meld hem. U helpt daarmee niet alleen uzelf maar ook uw collega's, dezelfde phishingmail is vaak naar meerdere mensen gestuurd.
Niet klikken, niet beantwoorden, niet doorsturen naar collega's
Laat de e-mail staan zoals hij is. Beantwoord hem niet (ook niet om "uit te schrijven") en stuur hem niet door naar collega's om te waarschuwen. Daarmee verspreidt u de link verder.
Gebruik de rapporteerknop in Outlook
Selecteer de e-mail en klik in het lint op Rapporteren → Phishing rapporteren. De e-mail wordt automatisch doorgestuurd naar Microsoft en verwijderd uit uw inbox.
Meld het bij de servicedesk
Neem daarnaast contact op met de servicedesk van ET Computers, zeker als de e-mail er professioneel uitziet of gericht lijkt op uw organisatie. Wij kunnen controleren of collega's dezelfde e-mail hebben ontvangen en deze centraal blokkeren.
Verwijder de e-mail daarna
Na het rapporteren en melden kunt u de e-mail definitief verwijderen. Leeg ook de map Verwijderde items.
Heeft u op een link geklikt, een bijlage geopend of gegevens ingevuld? Geen paniek, maar handel wel snel. Elke minuut telt.
Bel direct de servicedesk
Dit is stap één, vóór al het andere. Hoe eerder wij het weten, hoe sneller we schade kunnen beperken: accounts vergrendelen, sessies verbreken en verdacht verkeer blokkeren. Meld het ook als u niet zeker weet of er iets is gebeurd.
Wijzig uw wachtwoord
Heeft u inloggegevens ingevuld op een verdachte pagina? Wijzig dan direct uw wachtwoord, op een ander, vertrouwd apparaat als dat kan. Gebruikt u hetzelfde wachtwoord ook elders (privé)? Wijzig het daar dan ook.
Controleer uw MFA-meldingen
Krijgt u onverwachte goedkeuringsverzoeken in de Authenticator-app? Weiger ze allemaal en geef dit door aan de servicedesk. Iemand probeert dan met uw gestolen wachtwoord in te loggen.
Koppel het apparaat los van het netwerk (bij een geopende bijlage)
Heeft u een verdachte bijlage geopend of iets geïnstalleerd? Verbreek de netwerkverbinding: zet wifi uit of trek de netwerkkabel eruit. Zet de computer niet uit. Dat kan sporen wissen die wij nodig hebben. Wacht op instructies van de servicedesk.
Let de dagen erna extra op
Houd uw inbox, verzonden items en accountactiviteit in de gaten. Criminelen wachten soms dagen voordat ze toeslaan. Meld alles wat afwijkt bij de servicedesk.
Staat uw vraag er niet bij? Neem contact op met de servicedesk van ET Computers via 085 071 8100 of helpdesk@et.nl.